Basisafspraken over Arbo

De Arbowet schrijft een aantal algemene verplichtingen voor op het gebied van arbo. Voor de huisartspraktijken en huisartsenposten worden de belangrijkste verplichtingen hier beschreven.

Arborisico's

De Arbowet schrijft een aantal algemene verplichtingen voor op het gebied van arbo. Voor de huisartspraktijken en huisartsenposten zijn de belangrijkste verplichtingen:

  • Het ontwikkelen en uitvoeren van arbeidsomstandighedenbeleid (Arbobeleid), waar onder valt aanpak van gevaren bij de bron, nemen van veiligheids- en gezondheidsmaatregelen, aanpassen van werkplekken aan de eigenschappen van de werknemers en monotone en psychosociale arbeidsbelasting arbeid voorkomen,
  • Aanpassing van arbeidsplaatsen aan werknemers met een structurele functionele beperking (handicap),
  • Het opstellen en uitvoeren van een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en een Plan van Aanpak, inclusief aandacht voor gezondheids- en veiligheidsrisico’s voor bijzondere groepen (jongeren, gehandicapten, zwangeren etc.),
  • Het geven van voorlichting en onderricht aan de werknemers,
  • Zo veel mogelijk gevaren bij de bron aanpakken,
  • De inrichting van de arbeidsplaatsen zo veel als mogelijk aanpassen aan de persoonlijke eigenschappen van de werknemers,
  • Het voorkomen en beperken van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen betrokken zijn,
  • Het melden en registreren van arbeidsongevallen en beroepsziekten,
  • Het voorkomen van gevaar voor bezoekers en patienten in verband met de arbeid die door de werknemers wordt verricht,
  • Voeren van overleg over Arbo met de werknemers,
  • Aanstellen van een preventiemedewerker,
  • Aansluiting bij arbodienst of bedrijfsarts,
  • Uitvoeren van een arbeidsgezondheidskundig onderzoek.
  • Het voeren van een arbeid- en rusttijdenbeleid.
  • Het aanwijzen van een of meer werknemers als bedrijfshulpverleners.

Wettelijk kader

De Arbowet stelt eisen waaraan een gezonde en veilig werkomgeving moet voldoen. Deze eisen gelden ook voor de huisartsenpraktijk en huisartsenpost. De Arbowet is een kaderwet, nadere uitwerking van deze wetgeving staan in het Arbobesluit en de Arboregeling.

Op de website van de overheid zijn de volledige teksten van de arbowet, het arbobesluit, de arboregeling en de arbeidstijdenwet te vinden.
Op de website van de LHV is de actuele versie van het CAO Huisartsenzorg te vinden.

Arbowet
Arbowet artikel 3 Arbobeleid
Aangegeven is dat er arbobeleid op een aantal specifiek genoemde onderwerpen gevoerd moet worden.

Arbowet artikel 4 Aspecten van arbobeleid
Voor een werknemer met een structurele functionele beperking (handicap) moet de arbeidsplaats aangepast worden.

Arbowet artikel 5  Inventarisatie en evaluatie van risico's
Het bedrijf moet een inventarisatie en –evaluatie van risico’s maken.

Arbowet artikel 8 Voorlichting en onderricht
De werknemers moeten voorlichting en onderricht krijgen over de risico’s van het werk en de genomen maatregelen.

Arbowet artikel 9 Melding en registratie van arbeidsongevallen en beroepsziekten
Arbeidsongevallen en beroepsziekten moeten geregistreerd worden.

Arbowet artikel 10 Voorkomen van gevaar voor derden
Maatregelen moeten genomen worden om gevaar voor derden (bezoekers, patiënten etc.) te voorkomen.

Arbowet artikel 12 Samenwerking, overleg en bijzondere rechten van de ondernemingsraad, de personeelsvertegenwoordiging en de belanghebbende werknemers
Om goede arbeidsomstandigheden te bereiken moeten de werkgever en werknemers overleggen en samenwerken. Daarvoor heeft de  ondernemingsraad, de personeelsvertegenwoordiging en/of de belanghebbende werknemers bijzondere rechten gekregen.

Arbowet artikel 13 Bijstand deskundige werknemers op het gebied van preventie en bescherming
Elk bedrijf dient een deskundige werknemer (de preventiemedewerker) aan te wijzen die taken uitvoert op het gebied van preventie en bescherming.

Arbowet artikel 14 Maatwerkregeling aanvullende deskundige bijstand bij specifieke taken op het gebied van preventie en bescherming
Elk bedrijf moet tenminste zijn aangesloten bij een bedrijfsarts voor de begeleiding van zieke werknemers. Andere arbotaken moet het bedrijf zelf uitvoeren.

Arbowet artikel 14a Vangnetregeling aanvullende deskundige bijstand op het gebied van preventie en bescherming
Als het bedrijf geen arbotaken wil uitvoeren moet het zijn aangesloten bij een arbodienst.

Arbowet artikel 15 Deskundige bijstand op het gebied van bedrijfshulpverlening
Elk bedrijf moet regelen dat er deskundige bijstand op het gebied van bedrijfshulpverlening (BHV) in het bedrijf aanwezig is.

Arbowet artikel 15 a Informatierechten deskundige werknemers en personen, bedrijfshulpverleners en arbodiensten
Werknemers hebben recht om informatie te vragen aan de preventiemedewerker, bedrijfshulpverleners en arbodiensten.

Arbowet artikel 18 Arbeidsgezondheidskundig onderzoek
Elke werknemers heeft- afhankelijk van het soort werk- recht op arbeidsgezondheidskundig onderzoek.

Arbobesluit
Arbobesluit artikel 1.40 Definitie
Richtlijn nr.92/85/EEG betreft maatregelen ter bevordering van de verbetering van de veiligheid en de gezondheid van werknemers tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de lactatie.

Arbobesluit artikel 1.41 Risico-inventarisatie en –evaluatie.
In de RI&E wordt in het bijzonder aandacht besteed aan de niet-limitatieve lijst van agentia, procédés en arbeidsomstandigheden indien een zwangere werknemer of een werknemer tijdens de lactatie werkzaam is.

Arbobesluit artikel 1.42 Organisatie van de arbeid
Arbeidsorganisatie en –plaats, productie- en werkmethode, en hulp- en beschermingsmiddelen zijn zo gekozen of ingericht dat de arbeid voor de zwangere werknemer of werknemer tijdens de lactatie geen gevaren met zich mee kan brengen voor  haar veiligheid en gezondheid en geen terugslag kan veroorzaken op de zwangerschap of lactatie.

Arbobesluit artikel 3.48 Rustruimten
Voor zwangere werknemers en werknemers tijdens de lactatie is een geschikte, af te sluiten besloten ruimte beschikbaar, waarin gelegenheid is of onmiddellijk kan worden gemaakt voor het nemen van rust. In een zodanige ruimte is een deugdelijk, al of niet opvouwbaar bed of een deugdelijke rustbank beschikbaar.

Artikel 4.108 Blootstelling aan gevaarlijke stoffen
1. Het is een zwangere werknemer en een werknemer tijdens de lactatie verboden arbeid te verrichten waarbij zij kunnen worden blootgesteld aan metallisch lood en zijn verbindingen.
2. Het is een zwangere werknemer en een werknemer tijdens de lactatie verboden arbeid te verrichten waarbij zij kunnen worden blootgesteld aan gevaarlijke stoffen die de gezondheid van het ongeboren kind of de zuigeling schade kunnen toebrengen via een genotoxisch werkingsmechanisme en die via de moeder het ongeboren kind of de zuigeling kunnen bereiken.

Arbeidstijdenwet
Arbeidstijdenwet artikel  4:5 Arbeid en Zwangerschap
De arbeid van een zwangere werknemer wordt zodanig ingericht, dat rekening wordt gehouden met haar specifieke omstandigheden.

Arbeidstijdenwet artikel 5:6  Arbeid op zondag
De werkgever organiseert de arbeid zodanig, dat een werknemer in elke periode van 52 aaneengesloten weken ten hoogste 140 malen arbeid verricht in een nachtdienst die eindigt na 02.00 uur, of 2 aaneengesloten weken ten hoogste 38 uren arbeid verricht tussen 00.00 uur en 06.00 uur.

Arbeidstijdenwet artikel 5:8  Arbeid in Nachtdienst
Vanwege de risico's voor de veiligheid, de gezondheid en het welzijn van de werknemer bij het verrichten van nachtarbeid is de arbeidstijd in een nachtdienst maximaal 10 uren. In lid 3 wordt de mogelijkheid beschreven dat in langere nachtdiensten wordt gewerkt, tot ten hoogste 12 uren. Dat is ten hoogste 5 keer per periode van 14 maal 24 uren en ten hoogste 22 keer per periode van 52 weken toegestaan, zie "aantal nachtdiensten" onder 8. Aansluitend op die nachtdienst moet een onafgebroken rusttijd 12 uur zijn.

CAO Huisartsenzorg
Nachtdienst: met ingang van 1 januari 2016 vervalt vanaf de leeftijd van 62 jaar van de werknemer de verplichting tot het werken in nachtdiensten.

Beleidsvoering

Een arbobeleidsplan bevat een omschrijving van het beleid waarmee de hoofddoelstelling wordt verwezenlijkt en van de hieruit voortvloeiende taken voor een aantal jaren. Onderwerpen van het arbobeleidsplan zijn:

1. De Risico-inventarisatie en –evaluatie (RI&E).
Elk bedrijf moet een RI&E hebben. In een RI&E staan welke risico’s er zijn voor de veiligheid en gezondheid op de werkplek. Verder behoort hierbij een plan van aanpak waarin is aangegeven hoe de knelpunten worden aangepakt.

2. Ziekteverzuimbeleid. 
Het bedrijf is verplicht ziekteverzuimbegeleiding te laten uitvoeren door een bedrijfsarts. Het is niet verplicht om een contract met een arbodienst te hebben. Het alternatief is een maatwerkregeling, waarover u overeenstemming moet bereiken met uw werknemers. Er moet een bedrijfsarts zijn voor ziekteverzuimbegeleiding, arbeidsgezondheidskundig onderzoek en eventuele aanstellingskeuringen.

3. Voorlichting. 
Medewerkers moeten voorlichting en instructie krijgen over veilig en gezond werken. Ook moeten ze worden geïnformeerd over de maatregelen die zijn genomen. Jeugdige werknemers krijgen daarbij extra aandacht. Ook moet het bedrijf de medewerkers informeren over de maatregelen die zijn genomen. De medewerkers zijn verplicht de instructies op te volgen.

4. Samenwerking en overleg.
De werkgever is verantwoordelijk voor het arbeidsomstandighedenbeleid, maar overleg en samenwerking met de medewerkers is verplicht. Voor de verbetering van de arbeidsomstandigheden in het bedrijf, dragen medewerkers en werkgevers samen verantwoordelijkheid. De ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging moet instemmen met het arbobeleid. Ontbreekt er een ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging, dan voert de werkgever overleg met de belanghebbende medewerkers.

5. De preventiemedewerker.
Elk bedrijf moet een medewerker aanwijzen als preventiemedewerker. Deze houdt zich bezig met de dagelijkse veiligheid en gezondheid op de werkvloer. Als het een bedrijf betreft met 25 werknemers of minder, dan kunt u als werkgever deze taak zelf op u nemen.

6. De arbodeskundige.
Medewerkers moeten toegang hebben tot een arbodeskundige. Dit kan een bedrijfsarts, arbeidshygiënist of een preventiemedewerker zijn.

7. De bedrijfshulpverlening.
In een bedrijf moet bedrijfshulpverlening aanwezig zijn.

8. Het Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO) of PMO (Periodiek Medisch Onderzoek (PMO).
Een werknemer naar behoefte zo’n onderzoek kunnen ondergaan. De bedrijfsarts kijkt of er gezondheidsproblemen als gevolg van werk zijn.

Door een van de oplossingen aan te klikken wordt een beschrijving van de oplossing getoond, in de volgorde van de arbeidshygiënische strategie zoals de Arbo-wet voorschrijft.
Dat wil zeggen dat bronaanpak (wegnemen van het risico) de voorkeur heeft, daarna collectieve bescherming, dan individuele bescherming en daarna eventueel het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen (pbm).
Het is eveneens mogelijk een selectie van Oplossingen te maken voor een printervriendelijke versie of om als PDF op te slaan.

RisicoOplossingArbeidshygiënische Strategie
Bijzondere groepen
Zwangeren en borstvoedingIndividuele bescherming verplicht
 
Zwangeren en werktijdIndividuele bescherming verplicht
Nachtdienst   
Uitvoering arbobeleid
BedrijfshulpverleningCollectieve bescherming verplicht
 
PreventiemedewerkerCollectieve bescherming verplicht
OplossingArbeidshygiënische Strategie
Risico Bijzondere groepen
Zwangeren en borstvoedingIndividuele bescherming verplicht
Zwangeren en werktijdIndividuele bescherming verplicht
Risico Nachtdienst
Risico Uitvoering arbobeleid
BedrijfshulpverleningCollectieve bescherming verplicht
PreventiemedewerkerCollectieve bescherming verplicht